środa, 17 czerwca 2026

Pielęgniarki na wojnie - Francoise Coquillat

Częstym błędem myślowym jest zakładanie, że wojna to tylko mężczyźni. Ona dotyczy wszystkich. Wpływa także na osoby nie biorące bezpośredniego w niej udziału. Na dzieci i kobiety...

Francuska badaczka i wykładowczyni, doktor historii współczesnej - Françoise Coquillat przenosi nas do czasów pierwszej wojny światowej, by ukazać losy kobiet w tym czasie. 

Autorka zainspirowana losem swej babci, najwięcej uwagi poświęca temu okresowi w historii tworzenia się pielęgniarstwa. Przybliża nam jak postrzegano ten zawód, ale także upamiętnia wszystkie te kobiety, które podjęły trud opieki. Bo choć idealizowano ten zawód i przedstawiano pielęgniarki jako pocieszycielki ciała i duszy w idealnie skrojonym i czystym stroju.... Dodajmy także o nienagannej figurze i pięknej twarzy. To powojenna dokumentacji ukazała prawdę - brud, trud i ciężką pracę. Bo wszystkie z nich ponosiły koszty fizyczne, psychiczne i emocjonalne. Je także traumatyzowały działania wojenny i ich skutki, z którymi stykały się na codzień. 

Badaczka porusza także temat wykształcenia i wiedzy kobiet pomagających na froncie wojennym. Większość z nich uczyła się na bieżąco, ale te z dużym doświadczeniem i umiejętnościami stawały się "zagrożeniem" dla lekarzy. Mężczyzn wykonujących ten prestiżowy zawód. A obawiających się utracić dwa władzę i wysoką pozycję.


.

Publikacja ta to świetnie udokumentowana historia kobiet, które podczas wojny opuszczały swe rodziny i podejmowały działania opiekuńcze wobec rannych. Autorks w fascynujący sposób ukazała pielęgniarki z różnych warstw społecznych, środowisk, które niosły pomoc potrzebującym. Osobiste teksty, pamiętniki czy notatki robione "przy okazji" odkrywają przed nami nie tylko jednostkowe doświadczenia, ale tworzą interesującą opowieść o powstawaniu zawodu, kobiecej determinacji, wyczerpaniu i traumach osób, które nie były przygotowane na okropieństwa działań wojennych. Françoise Coquillat ukazuje w swej publikacji zmiany zachodzące w medycynie i pielęgniarstwie - oddzielenie jej od opieki kościelnej wykonywanej przez siostry zakonne, ale również trud pracy. 


Książka warta jest poznania, bo odkrywa marginalizowaną rolę kobiet w historii świata.



Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.

Życie seksualne chłopów - Katarzyna Frankowska

 Często zdarza się tak, że w literaturze pojawia się pewien nurt publikacji. Nie zawsze jestem tym zachwycona (głownie chodzi mi o jakoś publikacji), ale zawsze staram się przyjrzeć kilku pozycjom. Szczególnie tym naukowym. 

Od ponad roku mamy boom na odkrywanie historii kobiet wiejskich. Powstało dużo publikacji naukowych na ten temat, pojawiły się seriale telewizyjne. Ludzie chętniej odkrywają swoje korzenie, sięgają do źródeł... A ja chciałam podzielić się z Wami książką wydaną przez Wydawnictwo RM w serii Ludowa Historia Polski a dotyczącą mężczyzn. 

Choć sam tytuł nasuwa konkretne skojarzenia i nie ukrywam – jest dość chwytliwy, to sama treść została ujęta w kontekście społecznym, kulturowym i antropologicznym. 



Katarzyna Frankowska podjęła się spisania i spopularyzowania (mam taką szczerą nadzieję) wiedzy dotyczącej zdobywania miłości, procesu zawierania małżeństwa poprzez pryzmat wierzeń i obrzędów, w których wykorzystywano amulety, zioła ale także magię. Ukazuje nam także proces zawierania małżeństw z innej strony – tej ekonomicznej, w której zdobycie zamożnej i pracowitej żony było ważniejsze niż uczucia czy uroda przyszłej wybranki. 



Publikacja jest kwintesencją wiedzy dotyczącej flirtu, narzeczeństwa oraz małżeństwa. Autorka nie unika także ukazania pewnych patologi życia rodzinnego, w którym króluje przemoc. Bo seksualność tego czasu to nie romantyczne spotkania, to także skomplikowane relacje społeczne, zależności, władza. Książka zawiera wnikliwe spojrzenie na życie dawnej wsi, jej intymnej strony. Tu cielesność oraz seksualność stanowią codzienność. Są elementami ściśle związanymi z pracą na roli, rytuałami, ale także stereotypami ludowymi, kościelnymi i magią, w która nadal ma ważne miejsce w wiejskiej społeczności. 





 Katarzyna Frankowska przekazała w nasze ręce studium obrzędowości, bazujące na pieśniach ludowych, badaniach etnograficznych i materiałach źródłowych, które ukazuje praktyki związane z zawieraniem małżeństw w społecznościach wiejskich. Mnie szczególnie zainteresowały fragmenty dotyczące wróżb, uroków na zdobycie wybranka oraz te z obrzędami małżeńskimi. Odkryłam czym są dziewosłęby, zrękowiny i przenosiny, Autorka skrupulatnie ukazuje cały proces zawarcia małżeństwa. Przez to publikacja staje się dokumentem historycznym, świadectwem ukazującym nam pewne zapomniane już tradycje. I, nawiązując do samego tytułu, ukazuje życie seksualne chłopów – ich otwartość w tym temacie i taką naturalność, brak tabu. 

 Publikacja choć naukowa, nie ma w sobie nic z akademickiego zadęcia. Czyta się ją szybko, z dużym zainteresowaniem. Budzi emocje, pokazuje ograniczenia ale i pragnienie naszych pradziadów. 



Interesująca pozycja na rynku polskim. Warta poznania. 


Książka z Klubu Recenzenta serwisu nakanapie.pl.